Zdrowa kuchnia
Ryba duszona z warzywami
1 kg ryby (dorsz, karmazyn, szczupak, karp, karaś, flądra), 5 dag cebuli, 30 dag warzyw (kapusta włoska, pory, marchew, seler, pietruszka), 3 dag oleju, sól, liść laurowy, 3 ziarna ziela angielskiego,
sos: 3 dag margaryny. 3 dag mąki, 1/4 l wywaru, 1-2 kostki przyprawy do zup, pieprz.
Rybę sprawić, opłukać, osączyć z wody, odfiletować. Filety obrać z ości, pokroić na porcje. Warzywa oczyścić, rozdrobnić, włożyć do rondla na rozgrzany olej, wlać 2-3 łyżki wody, dusić 5 minut. Rybę osolić, ułożyć na jarzynach, dodać przyprawy i dusić 15 minut, potrząsając rondlem.
Przyrządzić sos: zasmażyć mąkę z margaryną, rozprowadzić 1/4 l wywaru z zupy lub wodą, dodać pokruszoną przyprawę do zup, zagotować. Rybę przełożyć na ogrzany półmisek, postawić w ciepłym miejscu. Sos połączyć z jarzynami, przyprawić do smaku solą, pieprzem (można dać kilka łyżek śmietany).
Oblać rybę na półmisku sosem, osobno podać kluski kładzione lub półfrancuskie. Porcje ryb można też przełożyć warzywami i udusić, pod koniec zalewając sosem beszamelowym, pomidorowym itp.
Zioła w kuchni
Lawenda lekarska (Lavandula officinalis)
Wiecznie zielona krzewinka z rodziny jasnotowatych, roślina uprawiana i ozdobna. Wymaga starannej uprawy na glebach żyznych, zasobnych w wapń. Łodyga wysoka 50-90 cm, prosta lub nieco wygięta. Kwiaty drobne, niebieskawe. Kwitnie od lipca do sierpnia. Pochodzi z regionu śródziemnomorskiego i około XI wieku została przez mnichów przeniesiona przez Alpy. W średniowieczu lawendę stosowano jako środek moczopędny, pobudzający miesiączkowanie i poród, a także w zawrotach głowy i drżeniu kończyn. Przypisywano jej także właściwości magiczne: Zakochane dziewczęta dodawały jej wybrańcom swego serca do posiłku, aby zdobyć ich przychylność i uwagę.
Główne związki: Olejek eteryczny, garbniki, flawonoidy, kumaryna.
Uprawa: Rozmnażana z nasion, rzadziej z sadzonek lub przez podział rośliny. Tę niewymagającą roślinę można hodować na balkonie lub w ogrodzie. Wysiew nasion jesienią lub wczesną wiosną.
Zbiór i przechowywanie: Kwiaty i ziele można zbierać w lipcu i sierpniu. Ścina się je w dzień słoneczny i suchy, a następnie suszy w warunkach naturalnych (w cieniu i przewiewie). Przechowywać je trzeba w hermetycznych, szklanych naczyniach.
Zastosowanie w kuchni: Stosuje się młode pędy. Uwaga: lawenda ma bardzo intensywny smak, dlatego ostrożnie z ilością! Podgrzewanie wzmacnia aromat, stąd dobrze jest korzystać ze świeżego ziela. Służy do doprawiania sałat, potraw z jagnięciny oraz warzyw, pieczeni cielęcej, zupy rybnej oraz masła ziołowego.
Zastosowanie w ziołolecznictwie: Kwiat lawendy wykazuje działanie uspokajające, żółciopędne, pobudzające wydzielanie soku żołądkowego. Wyciąg z kwiatu jest składnikiem mieszanek ziołowych o działaniu uspokajającym, stosowanych w zaburzeniach snu oraz o działaniu przeciwreumatycznym. Służy do przygotowania kąpieli aromatycznych oraz poduszek zapachowych (działanie uspokajające). W mieszance z jałowcem, tatarakiem i mirrą stosowany jest jako środek przeciwmolowy.
Herbatka na ból głowy i przeziębienie: 1-2 łyżeczki kwiatu lawendy na filiżankę wrzątku. Odstawić na 5 minut. Odcedzić. Pić 2-3 razy dziennie.
Kąpiel aromatyczna: zagotować 100 g kwiatu w 2 litrach wody. Odcedzić. Dodać do wody kąpielowej.